مقدار گاز یخچال برای هر مدل عدد ثابتی است که سازنده روی پلاک (برچسب) داخل یخچال یا پشت آن به گرم نوشته است و باید دقیقاً همان مقدار با ترازو شارژ شود. بهطور معمول یخچالفریزرهای خانگی با گاز R600a بین ۴۰ تا ۷۰ گرم و مدلهای قدیمیتر با گاز R134a حدود ۱۰۰ تا ۱۷۰ گرم گاز دارند. قاعدهی مهم این است که گاز R600a فقط حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد وزن R134a شارژ میشود؛ یعنی اگر یخچالی ۱۵۰ گرم R134a بگیرد، با R600a حدود ۶۰ تا ۶۵ گرم کافی است. در این مقاله جدول مقدار گاز یخچال، فشار درست گیج در حالت روشن و خاموش و روش شارژ گاز با ترازو را قدمبهقدم توضیح میدهیم.

مقدار گاز یخچال چند گرم است؟ جواب کوتاه
جواب دقیق فقط روی پلاک خود یخچال است. در پلاک، جلوی عبارت «Refrigerant» یا «مبرد»، نوع گاز و وزن آن نوشته شده؛ مثلاً «R600a 52g». اگر پلاک از بین رفته باشد، جدول زیر یک تخمین اولیه میدهد. اعداد ستون R134a با همان نسبت ۴۰ تا ۴۵ درصد که سازندگان کمپرسور اعلام کردهاند، از ستون R600a محاسبه شدهاند.
| نوع یخچال | گاز R600a (گرم) | گاز R134a (گرم) |
|---|---|---|
| یخچال کوچک (هتلی، تکدر زیر ۱۵۰ لیتر) | ۲۰ تا ۴۰ | ۵۰ تا ۹۵ |
| یخچالفریزر معمولی دو در (۱۴ تا ۲۰ فوت) | ۴۰ تا ۷۰ | ۹۵ تا ۱۶۵ |
| یخچال بزرگ و ساید بای ساید | ۶۰ تا ۱۰۰ | ۱۴۰ تا ۲۴۰ |
| فریزر صندوقی و ایستاده خانگی | ۵۰ تا ۹۰ | ۱۲۰ تا ۲۱۰ |
این اعداد فقط برای حدس اولیه است. دو یخچال هماندازه از دو برند مختلف میتوانند ۱۰ تا ۲۰ گرم با هم فرق داشته باشند، چون طول لوله مویی، حجم کندانسور و اواپراتور آنها متفاوت است. طبق مقررات ایمنی، حداکثر شارژ گاز R600a در یخچالهای خانگی و تجاری ۱۵۰ گرم است.
چرا مقدار گاز R600a کمتر از R134a است؟
جواب کوتاه: چگالی گاز ایزوبوتان (R600a) خیلی کمتر از R134a است؛ پس همان حجم مایع داخل سیستم، وزن کمتری دارد. شرکت امبراکو در مقالهی فنی خود صریحاً میگوید یخچالی که با R600a کار میکند، ۴۰ تا ۴۵ درصد شارژ گاز R134a را لازم دارد. منبع: مقالهی فنی امبراکو درباره فشار کار گازهای مبرد در یخچال خانگی.
همین موضوع باعث رایجترین اشتباه تعمیرکارهای تازهکار میشود: یخچال R600a را با عادت R134a شارژ میکنند و چند برابر مقدار لازم گاز میزنند. نتیجه، برفک زدن لوله برگشت، صدای کمپرسور و مصرف برق بالاست. در مقالهی علائم زیاد بودن گاز مبرد یخچال این علامتها را کامل توضیح دادهایم.
مقدار گاز یخچال را از کجا بفهمیم؟
به این ترتیب دنبال عدد درست بگردید:
- پلاک داخل یخچال: معمولاً روی دیوارهی داخلی کنار کشوی سبزی یا بالای طبقهها است. نوع گاز و وزن به گرم (g) نوشته شده.
- پلاک پشت یخچال یا روی کمپرسور: روی بدنهی کمپرسور فقط نوع گاز نوشته میشود، نه وزن شارژ؛ ولی همین هم برای تشخیص R600a یا R134a کافی است.
- دفترچهی سرویس یا نمایندگی: با مدل دقیق یخچال، مقدار شارژ از نمایندگی یا راهنمای سرویس قابل استعلام است.
- یخچال مشابه: اگر هیچکدام نبود، پلاک یک یخچال هممدل یا هماندازه از همان برند بهترین مرجع است.
اگر موتور یخچال را با کمپرسوری با گاز دیگر عوض کردهاید (مثلاً R134a را با R600a)، عدد پلاک دیگر معتبر نیست و باید با همان نسبت ۴۰ تا ۴۵ درصد محاسبه و بعد با برفک اواپراتور تنظیم نهایی شود. در این تبدیل، طبق راهنمای سکاپ، معمولاً لوله مویی هم باید بلندتر یا باریکتر شود.

فشار گاز یخچال در حالت روشن و خاموش
جواب کوتاه: در یخچال R600a، گیج سمت ساکشن در حالت روشن معمولاً زیر صفر (حالت وکیوم) حدود ۰٫۲- تا ۰٫۴۵- بار را نشان میدهد و این کاملاً طبیعی است. در یخچال R134a، فشار ساکشن در حالت کار حدود صفر تا ۰٫۴ بار (صفر تا ۶ PSI) است.
طبق راهنمای فنی سکاپ (دانفوس سابق)، در دمای تبخیر ۲۵- درجه فشار مطلق R600a فقط ۰٫۵۸ بار و فشار R134a حدود ۱٫۰۷ بار است. چون گیجها فشار نسبی (منهای فشار هوا) را نشان میدهند، R600a زیر صفر و R134a نزدیک صفر میایستد.
| حالت یخچال | R600a | R134a |
|---|---|---|
| روشن، فشار ساکشن (بعد از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کار) | ۰٫۲- تا ۰٫۴۵- بار (وکیوم) | ۰ تا ۰٫۴ بار (۰ تا ۶ PSI) |
| خاموش، هوای ۲۰ درجه | حدود ۲ بار (۲۹ PSI) | حدود ۴٫۷ بار (۶۸ PSI) |
| خاموش، هوای ۲۵ درجه | حدود ۲٫۵ بار (۳۶ PSI) | حدود ۵٫۶ بار (۸۱ PSI) |
| خاموش، هوای ۳۰ درجه | حدود ۳ بار (۴۴ PSI) | حدود ۶٫۷ بار (۹۷ PSI) |
نکتهی مهم: فشار حالت خاموش فقط نشان میدهد «گاز هست یا نه»، نه اینکه «مقدارش درست است». تا وقتی در سیستم مایع وجود دارد، فشار فقط به دمای محیط بستگی دارد. برای همین مقدار گاز یخچال را با گیج تنظیم نمیکنند؛ با ترازو شارژ میکنند.
روش درست شارژ گاز یخچال با ترازو
سیستمهای یخچال خانگی لوله مویی دارند و به مقدار گاز خیلی حساساند. راهنمای سکاپ میگوید برای شارژهای کوچک، دقت باید در حد ۱ گرم باشد و استفاده از ترازوی دیجیتال توصیه میشود. مراحل:
- نشتی را پیدا و رفع کنید. گازی که کم شده، از جایی رفته است؛ شارژ بدون رفع نشتی فقط مشکل را عقب میاندازد.
- فیلتر درایر را عوض کنید. طبق راهنمای سکاپ، هر بار که سیستم باز شد، فیلتر درایر باید تعویض شود.
- وکیوم کامل: سیستم را با پمپ وکیوم به زیر ۱ میلیبار برسانید. برای R600a وکیوم باید دقیقتر و طولانیتر از R134a باشد.
- شارژ با وزن: کپسول یا سیلندر شارژ را روی ترازو بگذارید، ترازو را صفر کنید و دقیقاً به اندازهی عدد پلاک گاز وارد کنید.
- کنترل نهایی: بعد از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کار، برفک باید کل اواپراتور را بپوشاند ولی تا لوله برگشت (ساکشن) نزدیک کمپرسور نرسد.
ابزار لازم یعنی گیج منیفولد، شیلنگ و ابزار شارژ را میتوانید یکجا در پکهای شارژ گاز سرمایش تهیه کنید. پمپ وکیوم و گیجها هم در دستهی پمپ وکیوم و فشار موجود است.
علائم کم یا زیاد بودن مقدار گاز یخچال
اگر گاز کمتر از مقدار پلاک باشد
- برفک فقط روی قسمت اول اواپراتور و بقیه خالی است.
- موتور یکسره کار میکند و خاموش نمیشود.
- یخچال سرد نمیشود یا فریزر دیر یخ میزند.
- در R134a فشار ساکشن به زیر صفر میرود (وکیوم غیرعادی).
جزئیات بیشتر در مقالهی علائم خالی شدن گاز یخچال.
اگر گاز بیشتر از مقدار پلاک باشد
- لوله برگشت (ساکشن) تا نزدیک کمپرسور عرق میکند یا برفک میزند.
- کمپرسور داغتر و پرصداتر کار میکند و آمپر بالا میرود.
- سکاپ هشدار میدهد شارژ اضافه میتواند بعد از روشن شدن سرد، باعث کف کردن روغن و آسیب به سوپاپهای کمپرسور شود.
اشتباهات رایج در شارژ گاز یخچال
- شارژ با گیج به جای ترازو: فشار خاموش در هر مقدار گاز تقریباً یکسان است و راهنمای خوبی نیست.
- شارژ R600a با عادت R134a: باعث شارژ اضافهی دو برابری میشود.
- مخلوط کردن دو گاز: هرگز R600a را روی باقیماندهی R134a یا برعکس شارژ نکنید؛ اول کامل تخلیه و وکیوم کنید.
- کار با R600a بدون رعایت ایمنی: ایزوبوتان قابل اشتعال است؛ محیط باید تهویه داشته باشد و نزدیک شعله شارژ نشود.
- شارژ «تا وقتی سرد شود»: سرد نشدن ممکن است از کمپرسور ضعیف، گرفتگی لوله مویی یا فن باشد، نه کمبود گاز.
برای شارژ، گاز اصل و همنوع پلاک بخرید: گاز R600 ویزل (کپسول ۱۲۰ گرمی) برای یخچالهای جدید و گاز R134a صف ایسکون برای یخچالهای قدیمیتر. سایر برندها در دستهی گاز برودتی سرمایش موجود است.
سؤالات متداول درباره مقدار گاز یخچال
مقدار گاز یخچال R600a چند گرم است؟
در بیشتر یخچالفریزرهای خانگی بین ۴۰ تا ۷۰ گرم است. عدد دقیق روی پلاک داخل یخچال نوشته شده.
مقدار گاز یخچال R134a چقدر است؟
معمولاً ۱۰۰ تا ۱۷۰ گرم برای یخچالفریزرهای معمولی و تا حدود ۲۴۰ گرم برای مدلهای بزرگ.
فشار گاز یخچال R600a در حالت روشن چقدر است؟
زیر صفر، حدود ۰٫۲- تا ۰٫۴۵- بار. این وکیوم برای R600a طبیعی است و نشانهی کمبود گاز نیست.
آیا میتوان گاز یخچال را با گیج شارژ کرد؟
نه بهتنهایی. گیج برای کنترل است؛ شارژ یخچال لوله مویی باید با ترازو و طبق وزن پلاک انجام شود.
اگر پلاک یخچال پاک شده باشد، چقدر گاز بزنیم؟
از پلاک یخچال مشابه استفاده کنید یا کمی کمتر از تخمین جدول شارژ کنید و با برفک اواپراتور تا رسیدن به برفک کامل، گرمبهگرم اضافه کنید.
چرا R600a کمتر از R134a شارژ میشود؟
چون چگالی ایزوبوتان کمتر است. سازندگان کمپرسور شارژ R600a را حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد R134a اعلام کردهاند.
گاز، کمپرسور یا ابزار شارژ یخچال لازم دارید؟
عکس پلاک یخچال را برای کارشناسان سرمایش بفرستید تا گاز و قطعهی درست را معرفی کنند. تماس: ۰۵۱-۳۸۵۸۱۰۰۰، ۰۵۱-۳۸۵۸۳۰۰۰ و موبایل ۰۹۱۵۱۱۹۱۷۰۴
آدرس: آخوند خراسانی ۲۹، نبش مصباح یزدی ۹
نویسنده و محقق صنعت تبرید و سرمایش. مقالات تخصصی سرمایش درباره کمپرسور، قطعات برودتی، عیبیابی و تعمیر سیستمهای سرمایشی را مینویسد تا انتخاب و نگهداری تجهیزات برای تکنسینها و کاربران سادهتر شود.








