سایز لوله مسی کولر گازی یکی از اولین سؤالهایی است که هنگام نصب اسپلیت پیش میآید: برای کولر ۹۰۰۰، ۱۲۰۰۰، ۱۸۰۰۰ یا ۲۴۰۰۰ چه لولهای باید خرید و چند متر؟ انتخاب درست قطر لوله رفت و برگشت، مستقیم روی سرمایش، مصرف برق، برگشت روغن به کمپرسور و عمر دستگاه اثر میگذارد. در این راهنما با زبان ساده و بر پایه دفترچه نصب سازندگان معتبر، سایز لوله مایع و گاز را بر اساس ظرفیت کولر، ضخامت مناسب لوله برای گاز R410A، حداکثر طول مجاز و اشتباهات رایج نصب را مرور میکنیم.
خلاصه در یک نگاه
- هر کولر اسپلیت دو لوله مسی دارد: لوله باریک «مایع» و لوله ضخیم «گاز» یا ساکشن.
- در اغلب کولرهای خانگی، لوله مایع ۱/۴ اینچ است و قطر لوله گاز با بالا رفتن ظرفیت از ۳/۸ به ۱/۲ و ۵/۸ اینچ میرسد.
- مرجع نهایی همیشه جدول دفترچه نصب همان مدل است؛ قطر لوله را «حدسی» انتخاب نکنید.
- برای گاز R410A لوله با دیواره کافی (حداقل ۰٫۸ میلیمتر برای ۱/۴ تا ۱/۲ اینچ و ۱ میلیمتر برای ۵/۸ اینچ، طبق جدول یک سازنده) لازم است.
- طول بیش از حد لوله، شارژ گاز اضافه و گاهی روغن اضافه لازم دارد.
لوله رفت و برگشت کولر گازی چیست و چرا دو سایز دارد؟
در کولر اسپلیت، یونیت داخلی (اواپراتور) و یونیت بیرونی (کمپرسور و کندانسور) با دو لوله مسی به هم وصل میشوند. در حالت سرمایش، مبرد به شکل مایع پرفشار از یونیت بیرونی به سمت یونیت داخلی میرود؛ چون مایع حجم کمی دارد، لوله باریک کافی است. پس از جذب گرمای اتاق، مبرد به گاز کمفشار تبدیل میشود و حجمش چند برابر میشود؛ به همین دلیل مسیر برگشت به کمپرسور (لوله ساکشن) قطر بیشتری دارد. اگر با اصول چرخه تبرید آشنا نیستید، مطلب آموزش نصب کولر گازی در ۸ مرحله هم دید خوبی میدهد.
جدول سایز لوله مسی کولر گازی بر اساس ظرفیت
جدول زیر بر پایه جدول «Charging» در دفترچه نصب کولرهای اسپلیت الجی (گاز R410A) و جدول حداکثر طول لوله در دفترچههای گری و سامسونگ تنظیم شده است. این اعداد برای مدلهای بررسیشده هستند و برندهای دیگر ممکن است کمی متفاوت باشند؛ پس پیش از خرید، جدول دفترچه دستگاه خودتان یا پلاک یونیت بیرونی را چک کنید.
| ظرفیت کولر (BTU/h) | لوله مایع | لوله گاز (ساکشن) | حداکثر طول لوله* |
|---|---|---|---|
| ۹۰۰۰ | ۱/۴ اینچ (۶٫۳۵ میلیمتر) | ۳/۸ اینچ (در برخی مدلها ۱/۲) | ۱۵ متر |
| ۱۲۰۰۰ | ۱/۴ اینچ | ۳/۸ اینچ (در برخی مدلها ۱/۲) | ۲۰ متر |
| ۱۸۰۰۰ | ۱/۴ اینچ | ۱/۲ اینچ (۱۲٫۷ میلیمتر) | ۲۵ متر |
| ۲۴۰۰۰ | ۱/۴ اینچ | ۵/۸ اینچ (۱۵٫۸۸ میلیمتر) | ۲۵ متر |
| ۳۰۰۰۰ | ۱/۴ اینچ | ۵/۸ اینچ | ۳۰ متر (برای ۲۸۰۰۰ به بالا) |
* ستون حداکثر طول، طبق اعلام سازنده در دفترچههای گری و سامسونگ است. در برخی دفترچهها (مثلاً بعضی مدلهای الجی) حداکثر طول و اختلاف ارتفاع کمتر تعیین شده است؛ عدد دفترچه مدل خودتان ملاک است.
در بازار ایران معمولاً لولهها را با عدد میلیمتری گردشده صدا میزنند: «لوله ۶» برای ۱/۴، «لوله ۱۰» برای ۳/۸، «لوله ۱۲» برای ۱/۲ و «لوله ۱۶» برای ۵/۸ اینچ. همه این سایزها را میتوانید در دسته لوله مسی فروشگاه سرمایش ببینید.
اگر سایز لوله اشتباه انتخاب شود چه میشود؟
لوله گاز کوچکتر از استاندارد
گاز کمفشار برای عبور از لوله تنگ باید سرعت بیشتری بگیرد و افت فشار بالا میرود. نتیجه، فشار مکش پایینتر، کاهش ظرفیت سرمایش، داغ کردن کمپرسور و افزایش مصرف برق است. تکنسین ممکن است به اشتباه فکر کند گاز کم است و شارژ اضافه انجام دهد که مشکل را بدتر میکند.
لوله گاز بزرگتر از استاندارد
شاید به نظر برسد «لوله کلفتتر ضرری ندارد»، اما در لوله ساکشن، سرعت گاز وظیفه دارد روغن کمپرسور را با خود برگرداند. اگر لوله بیش از حد بزرگ باشد، سرعت گاز کم میشود، روغن در مسیر (بهخصوص در مسیرهای عمودی رو به بالا) میماند و کمپرسور به مرور با کمبود روغن کار میکند. به همین دلیل سازندگان فقط در حالتهای خاص (مثل مسیر طولانی) سایز جایگزین را مجاز میدانند.
لوله مایع نامناسب
لوله مایع بزرگتر از استاندارد، مقدار مبرد لازم در سیستم را زیاد میکند و محاسبه شارژ را به هم میزند. لوله کوچکتر هم باعث افت فشار و کاهش جریان مبرد به اواپراتور میشود.

ضخامت لوله مسی برای گاز R410A
گاز R410A نسبت به R22 فشار کاری بسیار بالاتری دارد؛ بنابراین علاوه بر قطر، ضخامت دیواره لوله هم مهم است. طبق جدول «R410A Piping Materials» در دفترچه نصب مککوای (McQuay) که بر اساس استاندارد چینی GB/T1527 تهیه شده و حداکثر فشار کاری را ۴٫۱۵ مگاپاسکال در نظر گرفته، حداقل ضخامت لوله مسی به این شکل است:
| قطر خارجی لوله | حداقل ضخامت دیواره |
|---|---|
| ۱/۴ اینچ (۶٫۴ mm) | ۰٫۸ میلیمتر |
| ۳/۸ اینچ (۹٫۵ mm) | ۰٫۸ میلیمتر |
| ۱/۲ اینچ (۱۲٫۷ mm) | ۰٫۸ میلیمتر |
| ۵/۸ اینچ (۱۵٫۹ mm) | ۱٫۰ میلیمتر |
| ۳/۴ اینچ (۱۹٫۱ mm) | ۱٫۰ میلیمتر |
لولههای نازک و ارزانقیمت که برای R22 یا مصارف غیربرودتی ساخته شدهاند، برای R410A ریسک ترکیدگی در محل فلر و نشتی دارند. اگر درباره تفاوت این دو گاز سؤال دارید، مقاله تفاوت گاز R22 با R410 را بخوانید.
طول لوله، شارژ گاز اضافه و روغن
کولرهای اسپلیت معمولاً برای یک «طول استاندارد» لوله شارژ میشوند. در دفترچههای گری و سامسونگ، طول استاندارد بسته به مدل ۵، ۷٫۵ یا ۸ متر ذکر شده و در دفترچه الجی ۷٫۵ متر. اگر طول لوله از این مقدار بیشتر شود باید گاز اضافه شارژ کرد. برای نمونه، در جدول دفترچه الجی مقدار گاز اضافه برای لوله مایع ۱/۴ اینچ، ۲۰ گرم R410A به ازای هر متر اضافه طول آمده است (طبق اعلام سازنده؛ برندهای دیگر عدد خودشان را دارند).
همچنین طبق دفترچه گری و سامسونگ، وقتی لوله بیش از ۱۰ متر از طول استاندارد بلندتر شود، به ازای هر ۵ متر اضافه باید ۵ میلیلیتر روغن کمپرسور اضافه کرد. نکات عملی شارژ را در مطلب نکات کاربردی شارژ گاز کولر گازی توضیح دادهایم.
نکات عملی هنگام خرید و نصب لوله مسی
- اول پلاک و دفترچه را ببینید: سایز شیرهای سرویس یونیت بیرونی همان سایز لولهای است که سازنده در نظر گرفته است.
- کمی بیشتر بخرید، نه خیلی بیشتر: طول لازم را اندازه بگیرید و برای خمها و فلر حدود نیم تا یک متر اضافه در نظر بگیرید؛ لوله اضافه را دور یونیت حلقه نکنید.
- فلر استاندارد بزنید: برای R410A از ابزار فلر مخصوص این گاز استفاده کنید. دفترچه الجی برای ابزار فلر معمولی، بیرونزدگی لوله از قالب را برای ۱/۴ اینچ حدود ۱٫۱ تا ۱٫۳ میلیمتر و برای ۳/۸ اینچ حدود ۱٫۵ تا ۱٫۷ میلیمتر ذکر کرده است.
- هر دو لوله را جداگانه عایق کنید تا لوله ساکشن عرق نکند و گرمای محیط جذب نشود.
- سر لولهها را تا لحظه اتصال ببندید تا رطوبت و گردوخاک وارد نشود.
- وکیوم را جدی بگیرید: بعد از اتصال، سیستم را با پمپ وکیوم مناسب تخلیه کنید؛ رطوبت در سیستمهای R410A با روغن POE واکنش میدهد و به کمپرسور آسیب میزند.
هشدار ایمنی: کار با لوله پرفشار R410A، جوشکاری و شارژ گاز باید توسط تکنسین آموزشدیده و با عینک و دستکش انجام شود. هرگز R410A را در سیستمی که برای R22 طراحی شده شارژ نکنید و برای تست نشتی از اکسیژن یا هوای فشرده استفاده نکنید.
محصولات مرتبط در فروشگاه سرمایش
سایزهای دیگر لوله (۳/۸ و ۱/۲ اینچ) هم در بخش لوله مسی موجود است و برای گازهای دیگر میتوانید به دسته گاز برودتی سر بزنید.
سؤالات متداول
لوله کولر گازی ۱۲۰۰۰ چه سایزی است؟
در بیشتر مدلهای خانگی، لوله مایع ۱/۴ اینچ و لوله گاز ۳/۸ اینچ است و برخی مدلها لوله گاز ۱/۲ اینچ میخواهند. سایز دقیق را از دفترچه نصب یا شیرهای سرویس یونیت بیرونی بخوانید.
لوله کولر گازی ۲۴۰۰۰ چند اینچ است؟
در نمونههای بررسیشده، لوله مایع ۱/۴ اینچ و لوله گاز ۵/۸ اینچ است. سایز نهایی را همیشه با دفترچه همان مدل تطبیق دهید.
آیا میتوان به جای لوله ۳/۸ از لوله ۱/۲ استفاده کرد؟
فقط وقتی سازنده در دفترچه سایز جایگزین را مجاز کرده باشد. لوله ساکشن خیلی بزرگ سرعت گاز را کم میکند و برگشت روغن به کمپرسور را مختل میکند.
به ازای هر متر لوله اضافه چقدر گاز باید شارژ کرد؟
عدد به برند و قطر لوله مایع بستگی دارد. برای نمونه، دفترچه الجی برای لوله مایع ۱/۴ اینچ و گاز R410A حدود ۲۰ گرم به ازای هر متر بیشتر از طول استاندارد ۷٫۵ متری را ذکر کرده است.
خرید لوله مسی و لوازم نصب کولر گازی از سرمایش
اگر برای نصب یا جابهجایی کولر گازی به لوله مسی ۱/۴، ۳/۸، ۱/۲ یا ۵/۸ اینچ، گاز R410A و پمپ وکیوم نیاز دارید، برای استعلام قیمت و موجودی با سرمایش در مشهد تماس بگیرید: ۰۵۱-۳۸۵۸۱۰۰۰، ۰۵۱-۳۸۵۸۳۰۰۰ یا موبایل ۰۹۱۵۱۱۹۱۷۰۴. کارشناسان ما با دیدن مدل کولر، سایز و متراژ مناسب را پیشنهاد میکنند.
منابع: دفترچه نصب کولر اسپلیت LG LA181CNW (بخش Charging)؛ دفترچه نصب McQuay، جدول R410A Piping Materials؛ دفترچه کاربری کولرهای Gree Cozy و Samsung AR (جدول طول لوله اتصال)؛ دفترچه نصب LG LUU188HV (ابعاد فلر).
نویسنده و محقق صنعت تبرید و سرمایش. مقالات تخصصی سرمایش درباره کمپرسور، قطعات برودتی، عیبیابی و تعمیر سیستمهای سرمایشی را مینویسد تا انتخاب و نگهداری تجهیزات برای تکنسینها و کاربران سادهتر شود.












