تعویض لوله مویی یخچال یکی از تعمیرات رایج مدار گاز است که وقتی لوله مویی گرفته، له یا سوراخ شده باشد انجام می‌شود. لوله مویی (که «لوله موئین» یا «لوله کاپیلاری» هم نامیده می‌شود) لوله مسی بسیار باریکی است که بین فیلتر درایر و اواپراتور قرار دارد و فشار مایع مبرد را پایین می‌آورد. در این آموزش قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم چه زمانی به تعویض نیاز است، چه ابزاری لازم دارید، کار چطور انجام می‌شود و چه اشتباه‌هایی باعث می‌شود یخچال بعد از تعمیر باز هم سرما ندهد.
خلاصه در یک نگاه
- پیش از تعویض مطمئن شوید مشکل واقعاً از لوله مویی است، نه کمبود گاز یا ضعف کمپرسور.
- لوله مویی جدید باید هم‌سایز لوله قبلی و متناسب با قدرت کمپرسور و نوع گاز باشد.
- لوله را با لوله‌بر مخصوص یا خط‌انداختن و شکستن ببرید؛ هرگز با انبردست یا سیم‌چین آن را له نکنید.
- هر بار مدار باز می‌شود فیلتر درایر را نو کنید و لوله مویی را به اندازه درست داخل آن بگذارید.
- جوشکاری با دمش نیتروژن، تست نشتی، وکیوم کامل و شارژ دقیق گاز، چهار شرط موفقیت تعمیر هستند.
لوله مویی چه کاری انجام می‌دهد و کجاست؟
در چرخه تبرید، کمپرسور گاز مبرد را فشرده می‌کند، کندانسور گرمای آن را به هوا می‌دهد و مبرد به مایع تبدیل می‌شود. این مایع پس از عبور از فیلتر درایر وارد لوله مویی می‌شود. مسیر بسیار باریک و طولانی لوله مویی، فشار مبرد را به‌تدریج کم می‌کند تا مبرد در اواپراتور با فشار و دمای پایین بجوشد و گرمای داخل یخچال را جذب کند. اگر با این چرخه آشنا نیستید، مقاله سیکل تبرید را بخوانید یا توضیح چرخه تبرید تراکمی در ویکی‌پدیا را ببینید.
در بیشتر یخچال‌های خانگی، لوله مویی از کنار فیلتر درایر (معمولاً پشت یخچال و نزدیک کمپرسور) شروع می‌شود و بخش زیادی از طول آن به لوله برگشت (ساکشن) چسبیده یا داخل آن قرار می‌گیرد تا بین این دو تبادل حرارت انجام شود. شرکت Secop در توضیح نرم‌افزار محاسبه لوله مویین خود فرض می‌کند لوله مویین دست‌کم حدود یک متر با لوله ساکشن تماس حرارتی داشته باشد (منبع: Secop). همین نکته در تعویض اهمیت دارد که در ادامه به آن می‌رسیم.
چه زمانی باید لوله مویی یخچال را تعویض کرد؟
لوله مویی قطعه متحرکی ندارد و خودبه‌خود خراب نمی‌شود؛ معمولاً یکی از این اتفاق‌ها باعث تعویض آن می‌شود:
- گرفتگی: رطوبت، براده مس، پوسته اکسید جوشکاری یا لجن روغن پس از سوختن موتور، مسیر باریک لوله را می‌بندد.
- له‌شدگی یا خم تند: هنگام جابه‌جایی یخچال یا تعمیر قبلی، مقطع لوله کم می‌شود.
- سوراخ یا ترک: خوردگی یا ساییدگی لوله باعث نشتی گاز می‌شود.
- سایز اشتباه: در تعمیر قبلی لوله‌ای با قطر یا طول نامناسب جایگزین شده است.
علائم لوله گرفته شبیه کمبود گاز است: کمپرسور مدت زیادی کار می‌کند، سرما کم است و فقط ابتدای اواپراتور برفک می‌زند. بنابراین پیش از بریدن لوله، نشتی و فشار سیستم را بررسی کنید و سلامت موتور را با روش‌های تست کمپرسور یخچال بسنجید. جدول کامل مقایسه علائم لوله تنگ و گشاد را در راهنمای انتخاب لوله مویین یخچال آورده‌ایم.
ابزار و قطعات لازم
| ابزار یا قطعه | کاربرد |
|---|---|
| لوله مویی نو هم‌سایز | جایگزین لوله قدیمی؛ بر اساس قدرت کمپرسور انتخاب می‌شود |
| فیلتر درایر نو | جذب رطوبت و ذرات؛ هر بار باز شدن مدار باید عوض شود |
| لوله‌بر مخصوص لوله مویی یا سوهان تیز | برش تمیز بدون له کردن مقطع لوله |
| دستگاه جوش (گاز و اکسیژن یا مشعل) و سیم‌جوش نقره | جوشکاری اتصال‌ها |
| کپسول نیتروژن با رگولاتور | دمش نیتروژن هنگام جوشکاری و تست نشتی |
| پمپ وکیوم و گیج منیفولد | تخلیه هوا و رطوبت و کنترل فشار هنگام شارژ |
| کپسول گاز مبرد و ترازو | شارژ گاز به مقدار درج‌شده روی پلاک یخچال |
مراحل تعویض لوله مویی یخچال
۱. تخلیه و ریکاوری گاز
یخچال را از برق بکشید و گاز باقی‌مانده را با دستگاه ریکاوری تخلیه کنید. در دفترچه سرویس یخچال‌های LG توصیه شده که دست‌کم پنج دقیقه پس از خاموش کردن یخچال گاز تخلیه شود و ترتیب تخلیه رعایت شود تا روغن کمپرسور بیرون نزند (دفترچه سرویس LG). اگر گاز یخچال R600a (ایزوبوتان) است، دقت کنید این گاز اشتعال‌پذیر است؛ محیط را تهویه کنید و تا وقتی گاز کاملاً تخلیه نشده، شعله روشن نکنید.
۲. برش لوله مویی قدیمی
لوله مویی را با لوله‌بر مخصوص یا با یک خط سوهان و شکستن آرام ببرید. انبردست و سیم‌چین سر لوله را له می‌کنند و همین مقدار تنگی کافی است تا جریان مبرد مختل شود. طبق همان دفترچه، ابتدا سمت پرفشار (محل فیلتر درایر) و سپس سمت کم‌فشار بریده می‌شود.
۳. نصب فیلتر درایر نو
فیلتر درایر قدیمی رطوبت جذب کرده و نباید دوباره استفاده شود. فیلتر نو را تا لحظه نصب دربسته نگه دارید تا رطوبت هوا را جذب نکند. برای آشنایی با انواع آن، مقاله هر آنچه باید درباره فیلتر درایر بدانید و دسته فیلتر درایر را ببینید.
۴. انتخاب و آماده‌سازی لوله مویی جدید
بهترین انتخاب، لوله‌ای با همان قطر داخلی و همان طول لوله اصلی است. در بازار ایران لوله مویی معمولاً بر اساس قدرت کمپرسور عرضه می‌شود؛ مثلاً لوله مویی 1/6 و لوله مویی توچال 1/5 برای یخچال‌های خانگی و لوله مویی راد کول 1/2 برای یخچال‌های ویترینی و صنعتی. اگر نمی‌دانید موتور یخچال چند اسب است، ابتدا مقاله تشخیص قدرت کمپرسور یخچال را بخوانید. کلاف را آرام باز کنید تا لوله خم تند برندارد و دو سر آن را تا زمان جوشکاری با چسب ببندید.
۵. اتصال به فیلتر درایر و جوشکاری با نیتروژن
عمق ورود لوله مویی به فیلتر درایر را پیش از جوشکاری با خط‌کش اندازه بگیرید و روی لوله علامت بزنید. دفترچه سرویس LG هشدار می‌دهد اگر لوله بیش از حد داخل فیلتر برود، توری فیلتر جلوی آن را می‌گیرد و لوله عملاً مسدود می‌شود. در همین منبع آمده که هنگام جوشکاری باید نیتروژن با فشار کم (حدود ۰٫۱ تا ۰٫۲ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع) در لوله جریان داشته باشد، چون جوشکاری بدون نیتروژن داخل لوله پوسته اکسید ایجاد می‌کند؛ همان پوسته‌ای که بعداً لوله مویی تازه را می‌گیرد.
۶. اتصال به لوله ساکشن و اواپراتور
سر دیگر لوله مویی را به ورودی اواپراتور جوش دهید و مسیر آن را مثل لوله قبلی کنار لوله ساکشن ببندید یا لحیم کنید تا تبادل حرارت برقرار شود. لوله مویی‌ای که در هوا آویزان بماند یا به بدنه گرم بچسبد، راندمان سیستم را کم می‌کند.
۷. تست نشتی و وکیوم
مدار را با نیتروژن تحت فشار قرار دهید و همه جوش‌ها را با کف صابون بررسی کنید؛ مقاله فشار مناسب جهت نشت‌یابی یخچال در این مرحله کمک‌تان می‌کند. سپس نیتروژن را تخلیه و سیستم را با پمپ وکیوم کامل وکیوم کنید تا هوا و رطوبت خارج شود.
۸. شارژ گاز و تست عملکرد
گاز را دقیقاً به مقدار و نوعی که روی پلاک یخچال نوشته شده شارژ کنید. سپس یخچال را چند ساعت زیر نظر بگیرید: اواپراتور باید یکنواخت برفک بزند، کمپرسور باید به‌طور منظم خاموش و روشن شود و برفک نباید تا لوله برگشت کشیده شود. نکات شارژ را در مقاله شارژ گاز یخچال توضیح داده‌ایم.
اشتباهات رایج در تعویض لوله مویی
- استفاده دوباره از فیلتر درایر قدیمی
- بریدن لوله با انبردست و له شدن سر آن
- فرو بردن بیش از حد لوله داخل فیلتر درایر
- جوشکاری بدون نیتروژن و ایجاد پوسته اکسید
- انتخاب لوله با قطر یا طول متفاوت بدون محاسبه
- وکیوم ناقص و باقی ماندن رطوبت در مدار
- شارژ گاز بیشتر یا کمتر از مقدار پلاک
نکات ایمنی
- پیش از هر کاری یخچال را از برق جدا کنید.
- با گاز R600a فقط در محیط باتهویه و دور از شعله کار کنید و پیش از جوشکاری از تخلیه کامل گاز مطمئن شوید.
- هرگز از اکسیژن یا هوای فشرده برای تست نشتی یا دمش استفاده نکنید؛ نیتروژن خشک انتخاب درست است.
- عینک و دستکش ایمنی بپوشید؛ تماس مبرد مایع با پوست باعث سرمازدگی می‌شود.
- شارژ گاز و جوشکاری مدار تبرید کار تخصصی است؛ اگر تجربه ندارید آن را به تکنسین بسپارید.
سؤالات متداول
هزینه تعویض لوله مویی یخچال چقدر است؟
هزینه به قیمت روز لوله مویی و فیلتر درایر، نوع و مقدار گاز و دستمزد تکنسین بستگی دارد. قیمت روز قطعات را می‌توانید از سرمایش استعلام کنید.
آیا به‌جای تعویض می‌توان لوله مویی گرفته را شستشو داد؟
در برخی گرفتگی‌های سبک، تکنسین‌ها لوله را با تجهیزات مخصوص شستشو می‌دهند؛ اما اگر لوله له شده، لجن روغن سوخته دارد یا شستشو نتیجه نداد، تعویض مطمئن‌تر است.
لوله مویی یخچال باید سرد باشد یا گرم؟
ابتدای لوله مویی کنار فیلتر درایر تقریباً هم‌دمای مایع خروجی از کندانسور است و در طول مسیر، با افت فشار و تبادل حرارت با لوله ساکشن، سرد می‌شود؛ مبرد در خروجی آن با دمای پایین وارد اواپراتور می‌شود. سرد یا برفکی شدن غیرعادی ابتدای لوله یا محل اتصال به فیلتر می‌تواند نشانه گرفتگی باشد.
لوله مویی را با چه ابزاری ببرم؟
با لوله‌بر مخصوص لوله مویی یا با خط انداختن با سوهان تیز و شکستن آرام. انبردست و سیم‌چین مقطع لوله را له می‌کنند.
برای خرید لوله مویی، فیلتر درایر و سایر قطعات برودتی و مشاوره درباره سایز مناسب با سرمایش تماس بگیرید: 051-38581000 و 051-38583000 — واتس‌اپ 09151191704. ارسال به سراسر ایران انجام می‌شود.
منابع: دفترچه سرویس یخچال LG GR-L208NN (بخش تعویض فیلتر درایر و لوله مویی)؛ Secop – نرم‌افزارهای محاسبه لوله مویین؛ ویکی‌پدیا – چرخه تبرید تراکمی.
